تجهیز کارگاه چیست؟ مراحل، هزینه و چک فهرست تجهیز کارگاه ساختمانی - لنجان بلاگ

تجهیز کارگاه ساختمانی چیست و چرا مراحل آن حیاتی است؟

مفهوم تجهیز کارگاه ساختمانی عبارت است از مجموعه اقدامات، تدارکات و ایجاد امکانات موقت که پیش از شروع عملیات اصلی یک پروژه عمرانی انجام می شود تا اجرای کار از نظر فنی، اداری و ایمنی میسر شود. این فرایند شامل استقرار دفاتر، انبارها، ماشین آلات، تاسیسات موقت و نیروی انسانی است و سرانجام آن با برچیدن کارگاه و بازگرداندن زمین به حالت اولیه همراه است. فرآیند جامع تجهیز کارگاه ساختمانی فقط یک الزام قراردادی ساده نیست، بلکه کیفیت این مرحله مستقیماً روی سرعت اجرا، ایمنی نیروی انسانی و هزینه نهایی پروژه اثر می گذارد. وقتی محل دپوی مصالح درست انتخاب نشود، جابه جایی اضافی مصالح در طول پروژه صدها نفرساعت وقت می گیرد. اگر دفتر فنی در پروژه نیازمند آنالیز دقیق باشد و تجهیزات کارگاه ساختمانی به درستی چیده نشوند، رفت وآمد ناظر با تاخیر انجام خواهد شد.

یکی از رایج ترین باورهای غلط در صنعت ساخت وساز این است که تجهیز کارگاه ساختمانی را می توان با حداقل هزینه و بدون نقشه جانمایی انجام داد. نتیجه این تصمیم معمولاً دوباره کاری، توقف ماشین آلات و دعوا بر سر هزینه های پیش بینی نشده است. تجهیز کارگاه ساختمانی مقرون به صرفه، در نهایت گران ترین انتخاب ممکن خواهد بود. برای مثال، پیش از اجرای بتن ریزی فونداسیون، آنالیز بازار برای خرید قالب بتن و تامین تجهیزات کارگاه ساختمانی با کیفیت، از توقف های ناخواسته جلوگیری می نماید.

مراحل تجهیز کارگاه ساختمانی به ترتیب اجرا

مراحل تجهیز کارگاه ساختمانی یک فرایند خطی و ساده نیست که همه آیتم های آن را در یک روز انجام دهید. بخشی از آن باید قبل از ورود ماشین آلات آماده شود و بخشی همزمان با شروع عملیات تکمیل می شود. رعایت استانداردها در تجهیز کارگاه ساختمانی نیازمند شناخت دقیق مراحل زیر است:

1. تحویل کارگاه و برداشت اولیه از زمین

قبل از هر اقدامی، زمین پروژه باید رسماً تحویل پیمانکار شود. در همین مرحله کنترل بنچ مارک ها، حدود اربعه، شرایط معارضات و کیفیت خاک انجام می شود. هر ابهامی که در صورت جلسه تحویل قید نشود، بعداً به عنوان تاخیر یا هزینه اضافی به پیمانکار برمی شود.

2. تهیه طرح جانمایی کارگاه

طرح جانمایی معین می نماید هر چیزی در تجهیزات کارگاه ساختمانی کجا باشد: دفتر فنی، انبار مصالح، محل دپوی میلگرد، مسیر تردد ماشین آلات، سرویس بهداشتی، اتاق نگهبانی و محل استقرار جرثقیل یا بالابر. یک طرح جانمایی خوب در تجهیز کارگاه ساختمانی سه اصل دارد: کوتاه ترین مسیر جابه جایی مصالح، تفکیک مسیر پیاده و ماشین آلات، و دسترسی سریع به خروجی. در کنار این موارد، تهیه مصالح عایق و آنالیز قیمت و شرایط خرید واتر استاپ برای بخش های زیرزمین و فونداسیون از الزامات مهندسی است.

3. ایجاد محدوده کارگاهی و حصارکشی ایمن

حصار موقت فقط برای جلوگیری از ورود افراد متفرقه نیست. حصار استاندارد در تجهیز کارگاه ساختمانی جلوی سقوط مصالح به معابر عمومی را می گیرد و محدوده مسئولیت پیمانکار را معین می نماید. در شهرهای بزرگ طبق بخشنامه ها، حصار باید فلزی باشد. بعلاوه مراجعه به یک فروشگاه مصالح ساختمانی معتبر برای تامین سیمان و گچ استاندارد در این مرحله اهمیت دارد.

4. استقرار ساختمان های موقت و تاسیسات زیربنایی

بعد از حصارکشی، نوبت به کانکس دفتر فنی، اتاق نگهبانی، انبار سرپوشیده و سرویس بهداشتی در تجهیزات کارگاه ساختمانی می رسد. انشعابات موقت آب و برق باید از مسیر ایمن وارد کارگاه شود. در پروژه های بزرگ، برق سه فاز برای دستگاه ها و روشنایی محوطه ضروری است.

5. استقرار ماشین آلات و تامین اولیه مصالح

در این مرحله جرثقیل، بیل مکانیکی، بالابر یا سایر تجهیزات سنگین وارد محوطه می شوند. محل استقرار هر دستگاه در تجهیز کارگاه ساختمانی باید با طرح جانمایی مطابقت داشته باشد. همزمان، اولین محموله های میلگرد، سیمان و شن و ماسه بر اساس برنامه زمان بندی تامین می شود. خرید یکجای مصالح در ابتدای پروژه هم نقدینگی را قفل می نماید و هم فضای دپو را می سوزاند.

هزینه تجهیز کارگاه چطور محاسبه می شود؟

در پیمان های دولتی و عمرانی، هزینه تجهیز و برچیدن کارگاه بر اساس لیست بها و به صورت مقطوع معین می شود. برای پروژه های ابنیه، سقف معمول این هزینه بین 4 تا 5 درصد برآورد کل اجرای کار است. در پروژه های کوچک تر و قراردادهای خصوصی، پیمانکار باید خودش هزینه واقعی را برآورد کند. این هزینه شامل اجاره کانکس، اجرای حصار، انشعابات موقت، دستمزد نگهبانی، بیمه کارگاه و هزینه های اداری در تجهیز کارگاه ساختمانی است. یکی از اشتباهات رایج در برآورد، دیده شدن فقط هزینه های اولیه است. هزینه های مستمر مثل مصرف آب و برق موقت، تعمیرات ماشین آلات و حقوق پرسنل در تجهیزات کارگاه ساختمانی تا سرانجام ماه ادامه دارد. اگر این آیتم ها از ابتدا دیده نشوند، پیمانکار با کسری نقدینگی روبرو می شود.

تاثیر تامین مصالح بر تجهیز کارگاه ساختمانی

تجهیز کارگاه ساختمانی فقط به آماده سازی فضا محدود نمی شود. تامین مصالح پایه مثل میلگرد، سیمان، بلوک و شن و ماسه باید هماهنگ با ظرفیت انبار و سرعت اجرا باشد. هر تاخیر در تحویل مصالح، عملاً تجهیزات کارگاه ساختمانی را معطل نگه می دارد. از طرف دیگر، دپوی بیش از حد مصالح در فضای محدود، مسیر تردد را می بندد و ریسک آسیب دیدگی مصالح را بالا می برد. در پروژه های فشرده شهری که فضای دپو محدود است، هماهنگی با تامین کننده ای که ارسال مرحله ای و سریع داشته باشد، عملاً بخشی از استراتژی تجهیز کارگاه ساختمانی است. اگر تجهیز کارگاه ساختمانی را به عنوان یک سرمایه گذاری اولیه ببینید، هر ریالی که برای ایمنی و نظم در تجهیزات کارگاه ساختمانی خرج می شود در ماه های بعد با کاهش دوباره کاری برمی شود.

برچیدن کارگاه؛ مرحله ای که سرانجام پروژه را نشان می دهد

برچیدن کارگاه فقط جمع کردن وسایل نیست. این مرحله نشان می دهد پیمانکار چقدر حرفه ای است. بر اساس شرایط عمومی پیمان، پس از اتمام عملیات در تجهیز کارگاه ساختمانی، تمام سازه های موقت باید جمع آوری شود، ماشین آلات خارج شود و زمین به حالت اولیه بازشود. محل استقرار کانکس ها و سیلوها باید تسطیح شود. هر خسارت جزئی به معابر یا زمین باید ترمیم شود. صورت جلسه برچیدن کارگاه معمولاً با تحویل موقت همراه است. اگر این مرحله در تجهیزات کارگاه ساختمانی ناقص بماند، دریافت آخرین صورت شرایط و آزادسازی تضمین حسن انجام کار با مشکل روبرو می شود. پیمانکارانی که برای برچیدن کارگاه برنامه مالی و زمانی ندارند، درست در انتهای پروژه گرفتار هزینه های پیش بینی نشده و تاخیر می شوند.

نتیجه گیری

تجهیز کارگاه ساختمانی پیش از هر عملیات اجرایی باید با ثبت دقیق صورت جلسه تحویل زمین شامل حدود، بنچ مارک ها و شرایط خاک شروع شود، چون بدون این سند هر ادعای بعدی بی اعتبار می ماند. در نهایت، برنامه تامین مصالح در تجهیزات کارگاه ساختمانی باید با فضای دپو و سرعت اجرا هماهنگ باشد تا از قفل شدن نقدینگی پروژه جلوگیری شود. رعایت دقیق اصول ایمنی و جانمایی در تجهیز کارگاه ساختمانی تضمین کننده موفقیت کل پروژه عمرانی خواهد بود. هزینه برچیدن کارگاه به عهده پیمانکار است و حداکثر زمان تحویل کارگاه به وسیله کارفرما 30 روز پس از مبادله پیمان معین شده است که تاخیر در آن مشمول جبران خسارت خواهد بود.